Rock Express Online | Arhiva | Br.31

Elvis Presley, legenda, kralj i žrtva Rock'n'Rolla

Are you lonesome tonight?

Ove godine, 16. avgusta, navršilo se tačno 24 godine otkako je svet muzike napustio jedini legitimni kralj Rock'n'Rolla. Do današnjih dana se niko nije usudio da preuzme titulu (The King) legendarnog pevača. A legende nikad ne umiru. Smrt ih čini neranjivim i nedodirljivim. Dovoljno besmrtnim da muzičkoj industriji i dalje ostvaruju pozamašne prihode od prodaje "vanvremenskih" hitova...

Njegovih 149 hit-singlova se pojavilo na listi "Hot 100" časopisa "Billboard". Od tog broja, 114 se našlo među prvih četrdeset, a 40 među prvih deset. Čak 18 su se našle na mjestu broj jedan. Imao je 51 zlatni singl, 14 Grammy nominacija, glumio je u 33 filma i prodao preko milijardu (jeste, istina je) ploča. Elvis je potukao sve rekorde i po ko zna koji put ušao u Ginisovu knjigu rekorda. A eto, izdato je trideset brojeva REX-a a da Elvisovo ime gotovo da nije ni pomenuto. Ispravljamo grešku i predstavljamo vam onoga koji nam je u amanet ostavio ono što danas nazivamo Rock'n'Rollom.

Američki san je živa istina a izgleda upravo ovako: nevaljali sin priprostih farmera za svoj dvanaesti rođendan dobija prvu gitaru s kojom zabavlja komšije i ostalu raju, kasnije se zapošljava kao kamiondžija za minimalnu platu, u međuvremenu razvija neviđeni talenat za muziku, šeta se do obližnjeg studija i snima hit pesmu, postaje milijarder koji poklanja kadilake, snima filmove, drogira se i na kraju ode u legendu. A legenda pod imenom Elvis Aron Presley, od oca Vernona i majke Gladys, je rođena 8. januara 1935. godine u gradiću Tupelo, država Misisipi. U trinaestoj godini se sa porodicom preseljava u Memfis, a u osamnaestoj za razliku od mnogih današnjih rock zvijezda maturira u srednjoj školi gde nekoliko puta bivaju organizovana takmičenja za amatere u kojima, naravno junak ove priče pobeđuje. Leta '54. Sam Philips, vlasnik Memphis Recording Service studija mu nudi da snimi pesme "That's All Right, Mama" i "Blue Moon of Kentucky" koje postaju lokalni hitovi ali naravno Elvis tada nije bio dovoljno popularan da bi napustio posao kamiondžije i ozbiljnije se posvetio muzici iako je svaki slobodan trenutak provodio vežbajući sa svojim bendom. Nakon godinu dana Sam Philipsova firma Sun Records prodaje Elvisa za tada neviđenih pedeset pet hiljada dolara Tom Parkeru. Januara, 56. godine Presley snima ploču "Heartbreak Hotel" koja je označila početak elvisomanije, što će reći da se njegovo ime pojavljuje na majicama, bedževima, posterima, kapama, igračkama, žvakaćim gumama, značkama, karminima, čarapama, toalet papirima... proizvodima koji su donosili milione dolara.

Muzika koja je izazvala toliko ludilo je bila mešavina gospela (crnačka verska muzika), kantrija, bluza i popa. Sve te lagane melodije su se u njegovoj interpretaciji pretvorile u vatreni Rock'n'Roll koji je u kombinaciji sa njegovom neizmernom energijom izazivao pravu histeriju pogotovo kod devojaka (čupanje kose, vrištanje i suze su bili samo prateća pojava). "Neki ljudi lupkaju nogama, neki pucketaju prstima, neki se njišu napred i nazad. Na kraju, ja sve to saberem...", rekao je o svom načinu kretanja na sceni i sablaznio "puritansku" Ameriku. U San Dijegu su mu zabranili pojavljivanje, nazivali su ga "moralnim bolesnikom" (zbog uvijanja kukovima), a u tadašnjoj komunističkoj Istočnoj Njemačkoj jedan list za mlade je napisao da je Elvis "oružje američkog psihološkog rata stvorenog da zarazi deo populacije... da uništi sve što je lepo, da ih pripremi za rat." Elvisovo oružje su bili sirova, neukrotiva energija koju je s lakoćom prenosio na publiku, bes, arogancija, mladalački bunt, nezavisnost, divlja seksualnost. Prodate ploče i ogromna popularnost su govorile da je bio daleko nadmoćniji u borbi protiv autoriteta i sistema koji ga je proglasio "grešnikom". U međuvremenu, Kralj odslužuje vojni rok, postaje vlasnik crnog pojasa u karateu, upoznaje maloletnu Priscillu Beaulieu (zvezdi je bilo dozvoljeno sve, pa i takva veza), snima filmove "Jailhouse Rock", "Loving You" (koji je imao hit "Teddy Bear"), "King Creole"... Bitna prekretnica u Elvisovom životu je bila smrt njegove majke koju je neizmerno voleo a opsednutost njom je bila tolika da je svakodnevno morao telefonirati najmanje dva puta. Marta '60. se vraća na scenu, ali ne više kao neobuzdani buntovnik već kao mašina za pravljenje para koja je pod supervizijom Tom Parkera Rock'n'Roll shvatala isključivo kao profit.

Za manje od dvije godine je zaradio preko dvije stotine miliona dolara, krstario jahtom "Potomac" (na kojoj su Čerčil i Ruzvelt potpisali stvaranje Atlantskog pakta), bjesomučno kupovao plišane medvjediće, skupljao nakit, revolvere i noževe, privodio obožavateljke u svoj dvorac "Graceland", prejedao se bananama i omiljenim mu puterom od kikirikija, nastavljajući da zarađuje milione svojim "instant" pjesmama koje su se sve više udaljavale od izvornog rocka. A to se najbolje moglo uočiti na njegovom prvom post-armijskom albumu "Stuck On You" koji se tek onako doticao pravog rock 'n' rolla. Publika ga nije više poštovala kao prije iako su se mnogi kritičari složili u ocjeni da je svoj kreativni vrhunac dostigao upravo na gospel albumima. Nastavio je da se pojavljuje u tv emisijama Ed Sullivana dobijajući enormno veliki novac, a za gostovanje u Sinatrinom TV šouu je bio plaćen čak 125 hiljada dolara i tako ponovo ušao u istoriju. Publiku je najviše razočaralo to što je otpjevao pjesmu svog domaćina, žestokog protivnika rock 'n rolla. Novembra '61. snima singl "Can't Help Falling In Love" koji je zajedno sa singlovima "Tonight Its All Right For Love" i "Wooden Hearts" potukao sve rekorde u prodaji, dok su se posljednja dva zadržala punih 111 nedjelja na američkoj top listi. Veliki događaj za Ameriku bio je 27. avgust '65. kada su Beatlesi posjetili Elvisa u njegovoj kući u Kaliforniji na nekoliko sati i održali neformalni jazz session. Dalje slijedi vjenčanje sa Priscillom, rođenje Lise Mary Presley (kasnije uglavnom poznata po aferi s Michael Jacksonom) i Elvisov susret sa Richardom Nixonom od koga dobija značku agenta u borbi protiv narkomanije i to baš u vrijeme kada su novine pisale o agentovim "narkomanskim" skandalima.

Sterilne pjesme i bljutavi filmovi koji su bili produkt industrije zvane Elvis Presley su polako padali u zaborav kada su se pojavili Beatlesi, Stonesi, Hendrix, Morrison, dakle, oni koji su Rock'n'Roll do kraja shvatili kao muziku pobune. Zahvaljujući Elvisu ona to zaista i jeste, ali ni on sam se nije mogao izvući iz mašine koja ga je terala da živi u skladu s onim što je u svojim pesmama kritikovao. Juna, '72. godine prvi i jedini put nastupa u Njujorku pred preko 80 hiljada posetilaca među kojima su bili i John Lennon, George Harrison, David Bowie, Bob Dylan, Art Gurfunkel... Sledeće godine snima film "Elvis: Aloha From Hawaii" koji je putem satelita gledan u 40 zemalja svijeta, a statistike govore da je bio gledaniji od direktnog prenosa čovekove šetnje na Mjesecu. Većini je bio važniji Elvis Presley od Niela Armstronga a ta većina je brojala... Pa, baratalo se cifrom s neverovatnih devet nula. Pritisak koji mu je planeta stvarala masovnim obožavanjem je gotovo bio jednak onome koji je imao kada se razveo od Priscille gubeći tako i Lisu Marie. Tada postaje i privremeni pacijent bolnice u Memfisu u kojoj se leči od narkomanije, prekida tajnu četvorogodišnju vezu sa Lindom Thompson i do smrti ostaje sa Ginger Alden. Elvis polako počinje da pada u zaborav jer njegovi tadašnji nastupi sve više liče na cirkuske predstave a on sam je izgledao kao klovn utegnut u uske košulje, šarena odela, šljokičave pantalone. Na alkoholu i tabletama, otežalog tela, jedva se kretao po pozornici i činilo se da nema mnogo veze sa nekadašnjim heartbreakerom zbog koga su devojke doživljavale nervni slom a momci uporno tapirali kosu u nemoguće zvrkove. Juna, '77. posljednji put izlazi na scenu, a već 16. avgusta '77. planetu obilazi vest: Elvis Presley je umro.

Sahrani je prisustvovalo blizu 150 hiljada ljudi (među kojima i Žaklina Onazis), a čak šesnaest kadilaka prekrivenih sa oko tri hiljade venaca je pravilo prolaz do mauzoleja. Nešto slično će se ponoviti i tri godine kasnije kada nas je zauvek napustio Maršal Tito čija se planetarna popularnost ni u kom slučaju nije dovodila u pitanje kao ni Elvisova. Nikada nije nastupao izvan Sjedinjenih Država (Elvis, ne Maršal) izuzev pet nastupa u tri kanadska grada '57. godine. I danas je Graceland najpopularnija kuća u svetu poslije Bele kuće jer je godišnje poseti preko 600 hiljada ljudi (podatak za teroriste) te je od strane države upisana u nacionalni registar kao istorijsko mesto. Milioni prodatih ploča, bezbroj tv emisija, hiljade napisanih stranica, nebrojeno mnogo filmova, preko šest stotina zvaničnih aktivnih fan klubova i ko zna koliko nezvaničnih, mogu samo da potvrde da je Elvis uprkos svemu itekako živ. Kult o njemu je stvorila verna publika, vreme ga je učinilo legendom, a mit o njemu je trajao i pre nego što su mnogi od nas bili u planu i trajaće sve dok budemo verovali u san o večnoj mladosti.

Pa ipak, zamenimo na trenutak ničim izazvanu poetiku realnim zaključkom. Dakle, Rock'n'Roll će ostati istinska muzika pobune protiv društva, sistema, autoriteta sve dok budu postojali oni koji će divlje svirati gitaru, sablažnjavati "pošten svijet" cepajući pantalone na sceni (živeo Iggy! - pardon, Elvis), neustrašivo pevati o tabuima i na kraju, živeti onako kako to rock ideologija nalaže: hrabro, drsko i slobodno.

Tanja Krstić